基本情報
- 植物名
- クヌギ
- 科名
- ブナ科
- 利用昆虫数
- 323種
- 昆虫の種類
- 蛾: 235種, 蝶: 13種, タマムシ: 11種, カミキリムシ: 40種, ハムシ: 15種, アブラムシ: 9種
植物の特徴
クヌギは落葉高木(ブナ科)の植物です。
- 生活形
- 落葉高木
- 樹高・草丈
- 15m
- 分布
- 本州 (岩手県・山形県以南)・四国・九州・琉球の山地、丘陵地にふつうに見られ、朝鮮半島・中国・台湾・インドシナ半島からヒマラヤにかけての広い地域に分布する
出典:日本の野生植物 第1巻 p.561
生態系での役割
クヌギは、昆虫の食草として重要な役割を果たしている植物です。
この植物を食草として利用する昆虫は323種確認されており、生態系において多様な昆虫の生活を支える重要な植物資源となっています。
蛾では235種が確認されており、コウモリガ、キマダラコウモリ、クヌギモグリチビガなどがこの植物を利用しています。
蝶では13種が確認されており、ムラサキシジミ、アカシジミ、ウラナミアカシジミなどがこの植物を利用しています。
タマムシでは11種が確認されており、フチトリヒメヒラタタマムシ、オオムツボシタマムシ、クロナガタマムシなどがこの植物を利用しています。
カミキリムシでは40種が確認されており、ミドリカミキリ、アカアシオオアオカミキリ、ヨツボシチビヒラタカミキリなどがこの植物を利用しています。
ハムシでは15種が確認されており、キイロクワハムシ、カタビロトゲハムシ、フタモンアラゲサルハムシなどがこの植物を利用しています。
アブラムシでは9種が確認されており、クヌギヘアブラムシ、クロトゲマダラアブラムシ、クリヒゲマダラアブラムシ (クリブチアブラムシ, クリマダラアブラムシ)などがこの植物を利用しています。
出典
- 広渡 俊哉・那須 義次・坂巻 祥孝 (2013)。日本産蛾類標準図鑑 3 — 第3巻。学研教育出版、359p。ISBN 978-4-05-405109-6購入先(Amazonアソシエイトリンク)
- 那須 義次・広渡 俊哉・岸田 泰則(編) (2013)。日本産蛾類標準図鑑 4 — 第4巻。学研教育出版、552p。ISBN 978-4-05-405110-2購入先(Amazonアソシエイトリンク)
- 大桃 定洋・福富 宏和 (2013)。日本産タマムシ大図鑑。むし社、206p。ISBN 978-4-943955-07-8購入先(Amazonアソシエイトリンク)
- 那須 義次 (2022)。日本のハマキガ 2。日本蛾類学会、つくば、88p出典ページ
- 那須 義次 (2024)。日本のハマキガ 3。日本蛾類学会、つくば、155p出典ページ
- 白水 隆 (2006)。日本産蝶類標準図鑑。学習研究社、336p。ISBN 978-4-05-202296-8購入先(Amazonアソシエイトリンク)
- 森津 孫四郎 (1983)。日本原色アブラムシ図鑑。全国農村教育協会、545p。ISBN 978-4-88137-017-9購入先(Amazonアソシエイトリンク)
- 那須 義次 (2021)。日本のハマキガ 1。日本蛾類学会、つくば、171p出典ページ
- 大林 延夫・新里 達也 (2007)。日本産カミキリムシ。東海大学出版会、818p。ISBN 978-4-486-01741-7購入先(Amazonアソシエイトリンク)
- 岸田泰則 (2011)。日本産蛾類標準図鑑 1 — 第1巻。学研教育出版、352p。ISBN 978-4-05-403845-5購入先(Amazonアソシエイトリンク)
- 中島 秀雄・小林 秀紀 (2017)。日本の冬尺蛾。むし社。ISBN 978-4-943955-51-1出典ページ
- 岸田泰則 (2011)。日本産蛾類標準図鑑 2 — 第2巻。学研教育出版、416p。ISBN 978-4-05-403846-2購入先(Amazonアソシエイトリンク)
- 中村正直 (1958)
- 中村正直・松浦寛子 (1992)
- 杉繁郎 (1979)
- 寺本憲之 (1994)
- 日本の冬夜蛾出典ページ
- 山本光人 (1979)
- 尾園 暁 (2014)。ハムシハンドブック。文一総合出版、104p。ISBN 978-4-8299-8122-1購入先(Amazonアソシエイトリンク)
- 滝沢 春雄 (2009)。日本産ハムシ科生態覚書 (4)。神奈川虫報 第168号 pp. 1-11
よくある疑問
- クヌギにつく虫は何種ありますか?
- 昆虫植物図鑑の整理済みデータでは、クヌギを食草・寄主植物として利用する昆虫を323種掲載しています。内訳は蛾235種、蝶13種、タマムシ11種、カミキリムシ40種、ハムシ15種、アブラムシ9種です。
- クヌギを食べる幼虫や昆虫を調べるには?
- クヌギを利用する昆虫として、このページではコウモリガ、キマダラコウモリ、クヌギモグリチビガ、クヌギクロモグリチビガ、アズミノモグリチビガなど323種を掲載しています。各昆虫名から食草・分類・出典を確認できます。
- クヌギの食草記録の出典はどこで確認できますか?
- このページの出典欄で、クヌギを利用する昆虫の食草・寄主植物情報に関係する文献やデータ出典を確認できます。
この植物を利用する昆虫(323種)
蛾(235種)
- Endoclita excrescens (Butler, 1877)
- Endoclita sinensis (Moore, 1877)
- Stigmella kurokoi Puplesis, 1984
- Stigmella aladina Puplesis, 1984
- Stigmella azuminoensis Hirano, 2010
- Stigmella fumida Kemperman & Wilkinson, 1985
- Vespina nielseni Kozlov, 1987
- Tischeria naraensis Sato, 1993
- Tischeria decidua Wocke, 1876
- Tischeria quercifolia Kuroko, 1982
- Bucculatrix tsurubamella Kobayashi, Hirowatari & Kuroko, 2010
- Caloptilia mandshurica (Christoph, 1882)
- Caloptilia sapporella (Matsumura, 1931)
- Caloptilia obliquatella (Matsumura, 1931)
- Caloptilia querci (Kumata, 1982)
- Acrocercops unistriata Yuan, 1986
- Spulerina virgulata Kumata & Kuroko, 1988
- Phyllonorycter nipponicella (Issiki, 1930)
- Phyllonorycter acutissimae (Kumata, 1963)
- Phyllonorycter kamijoi (Kumata, 1963)
- Phyllonorycter rostrispinosa (Kumata, 1963)
- Thecobathra anas (Stringer, 1930)
- Ypsolopha parenthesella (Linnaeus, 1761)
- Lyonetia castaneella Kuroko, 1964
- Promalactis enopisema (Butler, 1879)
- Coleophora quercicola Baldizzone & Oku, 1990
- Coleophora melanograpta Meyrick, 1935
- Labdia citracma (Meyrick, 1915)
- Dichomeris atomogypsa (Meyrick, 1932)
- Faristenia quercivora Ponomarenko, 1991
- Narosoideus flavidorsalis (Staudinger, 1887)
- Heterogenea asella (Denis & Schiffermüller, 1775)
- Heterogenea asella (Denis & Schiffermüller, 1775)
- Phrixolepia sericea Butler, 1877
- Scasiba scribai (Bartel, 1912)
- Cossus jezoensis (Matsumura, 1931)
- Cryptaspasma trigonana (Walsingham, 1900)
- Hedya inornata (Walsingham, 1900)
- Epinotia bicolor (Walsingham, 1900)
- Agnidra scabiosa (Butler, 1877)
- Nordstromia japonica (Moore, 1877)
- Sabra harpagula (Esper, 1786)
- Tridrepana crocea (Leech, 1889)
- Macrocilix mysticata (Walker, 1863)
- Macrauzata maxima Inoue, 1960
- Tethea ampliata (Butler, 1878)
- Tethea octogesima (Butler, 1878)
- Kurama mirabilis (Butler, 1879)
- Demopsestis punctigera (Butler, 1885)
- Neoploca arctipennis (Butler, 1878)
- Lomographa simplicior (Butler, 1881)
- Parabapta clarissa (Butler, 1878)
- Hypomecis akiba (Inoue, 1963)
- Hypomecis punctinalis (Scopoli, 1763)
- Satoblephara parvularia (Leech, 1891)
- Larerannis orthogrammaria (Wehrli, 1927)
- Larerannis nakajimai Inoue, 1986
- Protalcis concinnata (Wileman, 1911)
- Agriopis dira (Butler, 1878)
- Agriopis dira (Butler, 1878)
- Agriopis dira (Butler, 1878)
- Pachyerannis obliquaria (Motschulsky, 1861)
- Pachyerannis obliquaria (Motschulsky, 1861)
- Pachyerannis obliquaria (Motschulsky, 1861)
- Erannis golda Djakonov, 1929
- Erannis gigantea Inoue, 1955
- Phigaliohybernia fulvinfula Inoue, 1942
- Phigaliohybernia fulvinfula Inoue, 1942
- Phigalia sinuosaria Leech, 1897
- Phigalia verecundaria (Leech, 1897)
- Lassaba nikkonis (Butler, 1881)
- Doratoptera virescens (Marumo, 1923)
- Angerona prunaria (Linnaeus, 1758)
- Selenia sordidaria Leech, 1897
- Alsophila japonensis (Warren, 1894)
- Alsophila foedata Inoue, 1944
- Alsophila foedata Inoue, 1944
- Alsophila foedata Inoue, 1944
- Inurois membranaria (Christoph, 1881)
- Inurois asahinai Inoue, 1974
- Inurois tenuis Butler, 1879
- Mixochlora vittata (Moore, 1868)
- Tanaorhinus reciprocata (Walker, 1861)
- Geometra sponsaria (Bremer, 1864)
- Geometra valida Felder & Rogenhofer, 1875)
- Neohipparchus vallata (Butler, 1878)
- Jodis lactearia (Linnaeus, 1758)
- Maxates albistrigata (Warren, 1895)
- Hemistola tenuilinea (Alphéraky, 1897)
- Trichopteryx hemana (Butler, 1878)
- Electrophaes recens Inoue, 1982
- Operophtera brunnea Nakajima, 1991
- Operophtera rectipostmediana Inoue, 1942
- Operophtera japonaria (Leech, 1891)
- Operophtera japonaria (Leech, 1891)
- Operophtera relegata Prout, 1908
- Operophtera relegata Prout, 1908
- Asthena nymphaeata (Staudinger, 1897)
- Asthena ochrifasciaria Leech, 1897
- Pyrosis idiota Graeser, 1888
- Odonestis pruni (Linnaeus, 1758)
- Odonestis pruni (Linnaeus, 1758)
- Kunugia undans (Walker, 1859)
- Kunugia yamadai Nagano, 1917
- Poecilocampa takamukui Matsumura, 1928
- Malacosoma neustrium (Linnaeus, 1758)
- Malacosoma dentatum Mell, 1938
- Samia cynthia (Drury, [1773])
- Antheraea yamamai (Guérin-Méneville, 1861)
- Antheraea pernyi (Guérin-Méneville, 1855)
- Saturnia japonica (Moore, 1872)
- Rhodinia fugax (Butler, 1877)
- Fentonia ocypete (Bremer, 1861)
- Spatalia doerriesi (Graeser, 1888)
- Phalera takasagoensis (Matsumura, 1919)
- Phalera assimilis (Bremer & Grey, 1852)
- Phalera minor (Nagano, 1916)
- Stauropus teikichiana (Matsumura, 1929)
- Syntypistis pryeri (Leech, 1899)
- Harpyia tokui (Sugi, 1977)
- Euhampsonia cristata (Butler, 1877)
- Euhampsonia splendida (Oberthür, 1880)
- Drymonia japonica (Wileman, 1911)
- Drymonia basalis (Wileman & South, 1917)
- Pheosiopsis cinerea (Butler, 1879)
- Fusadonta basilinea (Wileman, 1911)
- Peridea elzet (Kiriakoff, 1963)
- Peridea gigantea (Butler, 1877)
- Phalerodonta manleyi (Leech, 1889)
- Phalerodonta manleyi (Leech, 1889)
- Nephodonta tsushimensis (Sugi, 1980)
- Calliteara argentata (Butler, 1881)
- Calliteara pseudabietis (Butler, 1885)
- Calliteara lunulata (Butler, 1877)
- Calliteara conjuncta (Wileman, 1911)
- Calliteara conjuncta (Wileman, 1911)
- Calliteara taiwana (Wileman, 1910)
- Cifuna locuples (Walker, 1855)
- Telochurus recens (Hübner, 1819)
- Lymantria dispar (Linnaeus, 1758)
- Lymantria monacha (Linnaeus, 1758)
- Lymantria lucescens (Butler, 1881)
- Lymantria mathura (Moore, 1865)
- Artaxa subflava (Bremer, 1864)
- Kidokuga piperita (Oberthür, 1880)
- Kidokuga torasan (Holland, 1889)
- Sphrageidus similis (Fuessly, 1775)
- Macrobrochis staudingeri (Alphéraky, 1897)
- Lemyra inaequalis (Butler, 1879)
- Lemyra infernalis (Butler, 1877)
- Meganola shimekii (Inoue, 1970)
- Pseudoips sylpha (Butler, 1879)
- Garella ruficirra (Hampson, 1905)
- Negritothripa hampsoni (Wileman, 1911)
- Stenochrusia albomaculalis (Bremer, 1864)
- Arasada ornata (Wileman, 1911)
- Gonepatica opalina (Butler, 1879)
- Edessena gentiusalis (Walker, 1859)
- Edessena hamada (Felder & Rogenhofer, 1874)
- Hypocala subsatura (Guenée, 1852)
- Gonitis mesogona (Walker, 1858)
- Goniocraspidum pryeri (Leech, 1889)
- Catocala dula (Bremer, 1861)
- Catocala mirifica (Butler, 1877)
- Catocala separans (Leech, 1889)
- Catocala duplicata (Butler, 1885)
- Catocala streckeri (Staudinger, 1888)
- Catocala nagioides (Wileman, 1924)
- Catocala actaea (Felder & Rogenhofer, 1874)
- Catocala hyperconnexa (Sugi, 1965)
- Catocala tokui (Sugi, 1976)
- Lygephila vulcanea (Butler, 1881)
- Parallelia arctotaenia (Guenée, 1852)
- Thyas juno (Dalman, 1823)
- Blasticorhinus unduligera (Butler, 1878)
- Sypnoides picta (Butler, 1877)
- Sypnoides hercules (Butler, 1881)
- Hypersypnoides astrigera (Butler, 1885)
- Lophoptera hayesi Sugi, 1982
- Lophoptera hayesi Sugi, 1982
- Eutelia geyeri (Felder & Rogenhofer, 1874)
- Eutelia adulatricoides (Mell, 1943)
- Trisuloides sericea Butler, 1881
- Colocasia jezoensis (Matsumura, 1931)
- Gerbathodes angusta (Butler, 1879)
- Acronicta subornata (Leech, 1889)
- Acronicta carbonaria (Graeser, 1889)
- Amphipyra pyramidea (Linnaeus, 1758)
- Dryobotodes intermissa (Butler, 1886)
- Dryobotodes intermissa (Butler, 1886)
- Dryobotodes angusta Sugi, 1980
- Xylena fumosa (Butler, 1878)
- Xylena formosa (Butler, 1878)
- Lithophane pruinosa (Butler, 1878)
- Lithophane pruinosa (Butler, 1878)
- Lithophane rosinae (Püngeler, 1906)
- Lithophane rosinae (Püngeler, 1906)
- Eupsilia strigifera Butler, 1879
- Eupsilia strigifera Butler, 1879
- Agrochola evelina (Butler, 1879)
- Agrochola evelina (Butler, 1879)
- Conistra ardescens (Butler, 1879)
- Conistra ardescens (Butler, 1879)
- Conistra grisescens Draudt, 1950
- Conistra grisescens Draudt, 1950
- Conistra grisescens Draudt, 1950
- Conistra albipuncta (Leech, 1889)
- Conistra castaneofasciata (Motschulsky, 1861)
- Conistra nawae Matsumura, 1926
- Conistra nawae Matsumura, 1926
- Jodia sericea (Butler, 1878)
- Jodia sericea (Butler, 1878)
- Jodia sericea (Butler, 1878)
- Telorta edentata (Leech, [1889])
- Cosmia camptostigma (Ménétriès, 1859)
- Clavipalpula aurariae (Oberthür, 1880)
- Clavipalpula aurariae (Oberthür, 1880)
- Perigrapha hoenei Püngeler 1914
- Perigrapha hoenei Püngeler 1914
- Anorthoa munda (Denis & Schiffermüller, 1775)
- Anorthoa munda (Denis & Schiffermüller, 1775)
- Orthosia evanida (Butler, 1879)
- Orthosia aoyamensis (Matsumura, 1926)
- Orthosia aoyamensis (Matsumura, 1926)
- Orthosia paromoea (Hampson, 1905)
- Orthosia paromoea (Hampson, 1905)
- Orthosia ella (Butler, 1878)
- Orthosia limbata (Butler, 1879)
- Orthosia odiosa (Butler, 1878)
- Orthosia odiosa (Butler, 1878)
- Orthosia gothica (Linnaeus, 1758)
- Orthosia gothica (Linnaeus, 1758)
- Orthosia carnipennis (Butler, 1878)
- Orthosia carnipennis (Butler, 1878)
- Cryptaspasma mirabilis Kuznetzov, 1964
蝶(13種)
- Narathura japonica
- Japonica lutea Hewitson, 1865
- Japonica saepestriata Hewitson, 1865
- Antigius attilia Bremer, 1861
- Wagimo signatus Butler, 1882
- Favonius jezoensis Matsumura, 1915
- Favonius orientalis Murray, 1875
- Favonius yuasai Shirôzu, 1947
- Favonius taxila Bremer, 1861
- Chrysozephyrus brillantinus Staudinger, 1887
- Niphanda fusca Bremer et Grey, 1852
- Celastrina argiolus Linnaeus, 1758
- Erynnis montanus
タマムシ(11種)
- Anthaxia (Haplanthaxia) rubromarginata Miwa & Chûjô, 1935
- Chrysobothris (Chrysobothris) ohbayashii Y. Kurosawa, 1948
- Agrilus cyaneoniger E. Saunders, 1873
- Agrilus tokyoensis Y. Kurosawa, 1985
- Agrilus asiaticus Kerremans, 1898
- Trachys variolaris E. Saunders, 1873
- Habroloma (Parahabroloma) griseonigrum (E. Saunders, 1873)
- Agrilus friebi Obenberger, 1922
- Agrilus hattorii Nakane, 1983
- Agrilus nicolanus Obenberger, 1924
- Agrilus moerens E. Saunders, 1873
カミキリムシ(40種)
- Chloridolum (Leontium) viride (Thomson, 1864)
- Chloridolum (Parachloridolum) japonicum (Harold, 1879)
- Poecilium quadrimaculatus (Gressitt, 1935)
- Ropalopus (Prorrhopalopus) signaticollis ohmomoi Fujita, 2023
- Ceresium holophaeum Bates, 1873
- Aeolesthes (Pseudaeolesthes) chrysothrix chrysothrix (Bates, 1873)
- Aeolesthes (Pseudaeolesthes) chrysothrix fukidai Fujita, 2018
- Aeolesthes (Pseudaeolesthes) chrysothrix kurosawai (Gressitt, 1965)
- Aeolesthes (Pseudaeolesthes) chrysothrix nakamurai Kusama & Takakuwa, 1984
- Aeolesthes (Pseudaeolesthes) chrysothrix yonaguniensis (K. Ohbayashi & N. Ohbayashi, 1965)
- Neocerambyx raddei Blessig, 1872
- Dere thoracica White, 1855
- Grammographus notabilis notabilis (Pascoe, 1862)
- Humeromaculatus (Humeromaculatus) japonicus (Chevrolat, 1863)
- Humeromaculatus (Humeromaculatus) muscosus muscosus (Bates, 1873)
- Humeromaculatus (Humeromaculatus) muscosus adachii Fujita, 2023
- Humeromaculatus (Humeromaculatus) muscosus fukidai Fujita, 2023
- Humeromaculatus (Humeromaculatus) muscosus ikedai Fujita, 2023
- Humeromaculatus (Humeromaculatus) muscosus kogii Fujita, 2023
- Humeromaculatus (Humeromaculatus) muscosus ohnoi Fujita, 2023
- Humeromaculatus (Humeromaculatus) muscosus ohtsuboi Fujita, 2023
- Plagionotus christophi (Kraatz, 1879)
- Plagionotus pulcher (Blessig, 1872)
- Xylotrechus (Xylotrechus) cuneipennis (Kraatz, 1879)
- Trichoferus campestris (Faldermann, 1835)
- Stenhomalus (Stenhomalus) cleroides Bates, 1873
- Purpuricenus (Sternoplistes) temminckii (Guérin-Méneville, 1844)
- Paranaspia anaspidoides (Bates, 1873)
- Stictoleptura (Aredolpona) succedanea (Lewis, 1879)
- Batocera lineolata Chevrolat, 1852
- Moechotypa diphysis (Pascoe, 1871)
- Anoplophora malasiaca (Thomson, 1865)
- Mesosa (Mesosa) japonica Bates, 1873
- Mesosa (Perimesosa) hirsuta hirsuta Bates, 1884
- Pterolophia (Pterolophia) zonata (Bates, 1873)
- Eumecocera gleneoides (Gressitt, 1935)
- Eumecocera minamii Makihara, 1984
- Eumecocera trivittata (Breuning, 1947)
- Glenea (Glenea) relicta relicta Pascoe, 1868
- Glenea (Glenea) relicta izuinsulana Fujita, 1980
ハムシ(15種)
- Monolepta pallidula (Baly, 1874)
- Dactylispa (Platypriella) subquadrata subquadrata (Baly, 1874)
- Demotina bipunctata Jacoby, 1885
- Demotina fasciata (Baly, 1874)
- Demotina fasciculata Baly, 1874
- Demotina modesta Baly, 1874
- Demotina modesta Baly, 1874
- Fidia atra (Motschulsky, 1861)
- Trichochrysea japana (Motschulsky, 1858)
- Trichochrysea japana (Motschulsky, 1858)
- Colaspoides japanus Chûjô, 1956
- Smaragdina nipponensis (Chûjô, 1951)
- Cryptocephalus (Cryptocephalus) peliopterus peliopterus Solsky, 1872
- Adiscus lewisii (Baly, 1873)
- Hyperaxis fasciata (Baly, 1874)
アブラムシ(9種)
- Diphyllaphis quercus (Takahashi, 1960)
- Tuberculatus (Arakawana) stigmatus (Matsumura, 1917)
- Tuberculatus (Nippocallis) kuricola (Matsumura, 1917)
- Tuberculatus (Orientuberculoides) capitatus (Essig et Kuwana, 1918)
- Cervaphis quercus Takahashi
- Greenidea kuwanai
- Greenidea nipponica
- Lachnus tropicalis (van der Goot, 1916)
- Stomaphis japonica Takahashi, 1960